28η Οκτωβρίου 1940: Το ηρωικό «ΟΧΙ» της Ελλάδας στην Ιταλίας

  hare Tweet e-mail

Μία ημέρα, που γράφτηκε στην ιστορία για το ηρωικό «ΟΧΙ» της Ελλάδας στον Μουσολίνι. 
Μία ημέρα, που άραγε η νεολαία γνωρίζει τον πραγματικό λόγο που την εορτάζουμε;

Τι έγινε την 28η Οκτωβρίου 1940;

Η ιταλική κυβέρνηση απέστειλε στην Ελλάδα τελεσίγραφο με το οποίο και απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση του ιταλικού στρατού από την Ελληνοαλβανική μεθόριο προκειμένου στη συνέχεια να καταλάβει κάποια στρατηγικά σημεία της Ελλάδος.                                                                 Η απάντηση της κυβέρνησης Μεταξά στο τελεσίγραφο ήταν αρνητική.

Συνέπεια της άρνησης αυτής ήταν η είσοδος της χώρας μας στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και η έναρξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου του 1940. Η ημερομηνία αυτή καθιερώθηκε να εορτάζεται στην Ελλάδα κάθε χρόνο ως επίσημη εθνική εορτή και αργία.

Ουσιαστικά, την 28η Οκτωβρίου, η Ελλάδα γιορτάζει την είσοδό της στον πόλεμο, ενώ οι περισσότερες άλλες χώρες γιορτάζουν την ημερομηνία λήξης του πολέμου.

Για πρώτη φορά η επέτειος γιορτάστηκε επίσημα το 1944 με παρέλαση, ενώπιον του πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου.

Η καθιέρωση του εορτασμού της επετείου

Η επέτειος του «ΟΧΙ» γιορτάστηκε για πρώτη φορά στα χρόνια της Κατοχής.                                                                                                     Ο πρώτος εορτασµός πραγματοποιήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 1941,  στο κεντρικό κτίριο και στον προαύλιο χώρο του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Έγιναν ομιλίες από τους φοιτητές, ενώ μίλησε για την επέτειο την παραμονή και ο καθηγητής Κωνσταντίνος Τσάτσος, ο οποίος αρνήθηκε να κάνει μάθηµα την ηµέρα της επετείου, με αποτέλεσμα να απολυθεί από το Πανεπιστήμιο.

Στην δεύτερη επέτειο (28/10/1942), ο εορτασμός έγινε στην Πλατεία Συντάγματος με πρωτοβουλία των οργανώσεων ΠΕΑΝ και ΕΠΟΝ. Υπήρχε ανησυχία για το πώς θα αντιδράσουν οι ιταλικές δυνάμεις κατοχής, οι οποίοι όμως δεν παρενέβησαν. Εκδηλώσεις και διαδηλώσεις εκείνη την ημέρα έγιναν και σε άλλες πόλεις.

Στον Πειραιά πραγματοποιήθηκαν ολιγοπληθείς συγκεντρώσεις, ανέβαινε κάποιος σε μια καρέκλα, έβγαζε ένα σύντομο λόγο, και κατόπιν διαλύονταν, για να αποφύγουν την επέμβαση των καραμπινιέρων.

Δεν υπάρχουν πολλές πληροφορίες για το τι έγινε στις 28 Οκτωβρίου 1943. Σύμφωνα με τον Ηλία Βενέζη γιορτάστηκε η επέτειος στο κτίριο της Εθνικής Τράπεζας, στην πλατεία Κοτζιά (ο Βενέζης ήταν τότε υπάλληλος της τράπεζας).

Κατέφθασαν όμως οι Γερμανοί, που είχαν την ευθύνη της αστυνόμευσης πλέον, υποχρέωσαν όσους συμμετείχαν να σταθούν με τα χέρια ψηλά μέχρι το βράδυ, ενώ έστειλαν και είκοσι περίπου από αυτά τα άτομα σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Κάποια δεν επέστρεψαν.

Επίσημα για πρώτη φορά, η επέτειος επίσημα στις 28 Οκτωβρίου 1944, με παρέλαση ενώπιον του πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου.

Το ιστορικό

Ήταν περίπου 3 τα ξημερώματα της 28 Οκτωβρίου του 1940 όταν o Μουσολίνι απέστειλε στην Ελλάδα τελεσίγραφο με το οποίο και απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση του Ιταλικού στρατού από την Ελληνοαλβανική μεθόριο προκειμένου στη συνέχεια να καταλάβει κάποια στρατηγικά σημεία της Ελλάδος, (λιμένες, αεροδρόμια κλπ.), για ανάγκες ανεφοδιασμού και άλλων διευκολύνσεών του, στη μετέπειτα προώθησή του στην Αφρική.

Το τελεσίγραφο δόθηκε ιδιόχειρα στον Ιωάννη Μεταξά και μάλιστα στην οικία του στην Κηφισσιά , από τον Ιταλό Πρέσβη στην Αθήνα Εμανουέλε Γκράτσι.

Μετά την ανάγνωση του κειμένου, ο Μεταξάς έστρεψε το βλέμμα του στον Ιταλό Πρέσβη και του απάντησε στα γαλλικά (επίσημη διπλωματική γλώσσα) την ιστορική φράση: «Alors, c'est la guerre», (προφέρεται από τα γαλλικά, αλόρ, σε λα γκερ, δηλαδή, Λοιπόν, αυτό σημαίνει πόλεμο), εκδηλώνοντας έτσι την αρνητική θέση επί των ιταμών ιταλικών αιτημάτων.

Ο Γκράτσι στα απομνημονεύματά του, που κυκλοφόρησαν το 1945, περιγράφει τη σκηνή: 

«Έχω εντολή κ. πρωθυπουργέ να σας κάνω μία ανακοίνωση και του έδωσα το έγγραφο. Παρακολούθησα την συγκίνηση εις τα χέρια και εις τα μάτια του.  Με σταθερή φωνή και βλέποντάς με κατάματα ο Μεταξάς μου είπε:  αυτό σημαίνει πόλεμο.Του απήντησα ότι αυτό θα μπορούσε να αποφευχθεί.   Μου απήντησε ΟΧΙ. Του πρόσθεσα ότι αν ο στρατηγός Παπάγος...,  ο Μεταξάς με διέκοψε και μου είπε: ΟΧΙ! Έφυγα υποκλινόμενος με τον βαθύτερο σεβασμό, προ του γέροντος αυτού,   που προτίμησε την θυσία, αντί της υποδουλώσεως».

Ο Μεταξάς εκείνη τη στιγμή είχε εκφράσει το ελληνικό λαϊκό συναίσθημα, την άρνηση της υποταγής, και αυτή η άρνηση πέρασε στον τότε ελληνικό δημοσιογραφικό τύπο με την λέξη ΟΧΙ.».                                                           Σημειώνεται πως αυτούσια η λέξη «ΟΧΙ» παρουσιάσθηκε για πρώτη φορά, ως τίτλος στο κύριο άρθρο της εφημερίδας: «Ελληνικό Μέλλον», στις 30 Οκτωβρίου του 1940.

Ο πόλεμος

Δύο ώρες μετά την παραπάνω επίδοση, ξεκίνησε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος με εισβολή των ιταλικών στρατευμάτων στην Ήπειρο, οπότε η Ελλάδα αμυνόμενη, ενεπλάκη στον πόλεμο.

Το λεγόμενο «Έπος του Σαράντα», το οποίο ακολούθησε και οι μεγάλες νίκες που ο ελληνικός στρατός κατέκτησε, εις βάρος των Ιταλών, καθιερώθηκε να γιορτάζονται κάθε χρόνο στις 28 Οκτωβρίου, την ημέρα της επίδοσης του ιταλικού τελεσιγράφου και της άρνησης του Ιωάννη Μεταξά να συναινέσει.

Η Εκκλησία της Ελλάδος αποφάσισε, το 1952, η γιορτή της Αγίας Σκέπης από την 1η Οκτωβρίου, να μεταφερθεί στις 28 Οκτωβρίου, με το αιτιολογικό ότι:            η Παναγία βοήθησε τον Ελληνικό Στρατό στον πόλεμο της Αλβανίας.

Ιστορικά έγγραφα για την 28η Οκτωβρίου 1940:

1.           Διάγγελμα του Ιωάννη Μεταξά

«Προς τον ελληνικόν λαόν,

Η στιγμή επέστη που θα αγωνισθώμεν διά την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος, την ακεραιότητα και την τιμήν της. Μολονότι επεδείξαμεν την πλέον αυστηράν ουδετερότητα και ίσην, προς όλους, η Ιταλία μη αναγνωρίζουσα εις ημας το δικαίωμα να ζώμεν ως ελεύθεροι Έλληνες μου εζήτησεν σήμερον την 3ην πρωινήν ώραν, την παράδοσιν τμημάτων του εθνικού εδάφους κατά την ιδίαν αυτής βούλησιν ότι προς κατάληψιν αυτών η κίνησις των στρατευμάτων της θα ήρχιζε την 6ην πρωινήν. Απήντησα εις τον Ιταλόν Πρέσβυν ότι θεωρώ και το αίτημα αυτό καθ' εαυτό και τον τρόπον με τον οποίον γίνεται τούτο, ως κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδος.

Έλληνες,

τώρα θα αποδείξωμεν εάν είμεθα άξιοι των προγόνων μας και της ελευθερίας, την οποίαν μας εξησφάλισαν οι προπάτορές μας. Όλον το Έθνος ας εγερθή σύσσωμον, αγωνισθήτε διά την Πατρίδα, τας γυναίκας, τα παιδιά σας, και τας ιεράς μας παραδόσεις.

Νυν υπέρ πάντων ο αγών.

                                               Ο Πρόεδρος της Κυβερνήσεως

                                                      Ιωάννης Μεταξάς».

2.         Διάγγελμα του Βασιλιά Γεωργίου Β΄

Πρὸς τὸν ἑλληνικὸν λαόν,

«Ὁ πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνήγγειλε πρὸ ὀλίγου ὑπὸ ποίους ὅρους ἠναγκάσθημεν νὰ κατέλθωμεν εἰς πόλεμον κατὰ τῆς Ἰταλίας, ἐπιβουλευθείσης τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Ἑλλάδος.

Κατὰ τὴν μεγάλην αὐτὴν στιγμὴν εἶμαι βέβαιος, ὅτι κάθε Ἕλλην καὶ κάθε Ἑλληνὶς θὰ ἐπιτελέσῃ τὸ καθῆκον μέχρι τέλους καὶ θὰ φανῇ ἀντάξιος τῆς ἐνδόξου ἡμῶν ἱστορίας.

Μὲ πίστιν εἰς τὸν Θεὸν καὶ εἰς τὰ Πεπρωμένα τῆς φυλῆς, τὸ Ἔθνος σύσσωμον καὶ πειθαρχοῦν ὡς εἷς ἄνθρωπος θὰ ἀγωνισθῇ ὑπὲρ βωμῶν καὶ ἑστιῶν μέχρι τῆς τελικῆς νίκης.

Ἐν τοῖς ἀνακτόροις τῶν Ἀθηνῶν τῇ 28ῃ Ὀκτωβρίου 1940,

                                                                  Γεώργιος Β΄».

3.         Ημερήσια Διαταγή Αρχιστράτηγου

«Η  Α.Μ. ο Βασιλεύς και η Εθνική Κυβέρνησις μου ενεπιστεύθησαν την αρχηγίαν του Στρατού. Αναλαμβάνων αυτήν, καλώ τους Αξιωματικούς και οπλίτας του Ελληνικού Στρατού εις την εκτέλεσιν του υψίστου προς την Πατρίδα καθήκοντος με την μεγαλυτέραν αυταπάρνησιν και σταθερότητα. Ουδείς πρέπει να υστερήσει.

Η υπόθεσις του αγώνος, τον οποίον μας επέβαλεν ο αχαλίνωτος ιμπεριαλισμός μιας Μεγάλης Δυνάμεως, η οποία ουδέν είχε ποτέ να φοβηθή από ημάς, είναι η δικαιοτέρα υπόθεσις, την οποίαν είναι δυνατόν να υπερασπισθή ένας Στρατός. Πρόκειται περί αγώνος υπάρξεως.

 Θα πολεμήσωμεν με πείσμα, με αδάμαστον εγκαρτέρησιν, με αμείωτον μέχρι τελευταίας πνοής ενεργητικότητα. Έχω ακράδαντον την πεποίθησιν ότι ο Ελληνικός Στρατός θα γράψη νέας λαμπράς σελίδας εις την ένδοξον ιστορίαν του Έθνους.

Μή αμφιβάλλετε ότι τελικώς θα επικρατήσωμεν με την βοήθειαν και την ευλογίαν του Θεού και τας ευχάς του Έθνους.

Έλληνες Αξιωματικοί και οπλίται φανήτε ήρωες!

Αρχιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος».

        

4. Μήνυμα Αρχιεπισκόπου Αθηνών

«Τέκνα εν Κυρίω αγαπητά,

Η Α.Μ. ο Βασιλεύς και ο πρόεδρος της εθνικής ημών κυβερνήσεως καλούν ημάς πάντας ίνα αποδυθώμεν εις Άγιον υπέρ Πίστεως και Πατρίδος αμυντικόν αγώνα. Η Εκκλησία ευλογεί τα όπλα τα ιερά και πέποιθεν ότι τα τέκνα της Πατρίδος ευπειθή εις το κέλευσμα Αυτής και του Θεού θα σπεύσουν εν μιά ψυχή και καρδιά ν΄ αγωνισθούν υπέρ βωμών και εστιών και της Ελευθερίας και τιμής και θα συνεχίσουν ούτω την απ΄ αιώνων πολλών αδιάκοπον σειράν των τιμίων και ενδόξων αγώνων και θα προτιμήσουν τον ωραίον θάνατον από την άσχημον ζωήν της δουλείας. Και μη φοβούμεθα από των αποκτεινόντων το σώμα, την δε ψυχήν μη δυναμένων αποκτείναι, ας φοβούμεθα δε μάλλον τον δυνάμενον και ψυχή και σώμα απωλέσαι.
Επιρρίψωμεν επί Κύριον την μέριμναν ημών και Αυτός θα είναι βοηθός και αντιλήπτωρ εν τη αμύνη κατά της αδίκου επιθέσεως των εχθρών. Ούτοι εν άρμασι και ούτοι εν ίπποις, ημείς δε εν ονόματι Κυρίου του Θεού και εν τη γενναιότητι και ανδρεία μεγαλυνθησόμεθα.

Η χάρις του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού και η αγάπη του Θεού και Πατρός  είη μετά πάντων ημών. 

Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Χρύσανθος».                                  Αυτά, για την ιστορία.         

                                                    
                                                       Από τη γραμματεία της ΔΑΔΑ.

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΤΣΙΠΡΑ

Τον τελευταίο καιρό μας κούρασαν οι αναλυτές και οι ανάλατοι σχολιαστές της πολιτικής επικαιρότητας.

Χιλιάδες οι σελίδες «βαθυστόχαστων κρίσεων και βεβαίων προβλέψεων». Κατά κανόνα, όμως πέφτουν έξω. Γιατί δεν έχουν σχέση με την απλή λογική. Αυτή δεν χρειάζεται ψιμύθια και καρυκεύματα δήθεν πολυγνωσίας.

Γιατί μας λέει απλά. Ο Τσίπρας θα αναγκασθεί κάποια στιγμή, στο χρόνο που τρέχει να πάει για εκλογές.

Το πρόβλημά του δεν έιναι η ανάπτυξη. Το ξέρει ότι δεν μπορεί. Το άλλοθι των υπερπλεονασμάτων, κρινόμενο από τους ξένους επενδυτές δεν λέει τίποτε. Διότι, όπως είπαν και στον Τσακαλώτο, σε μία χώρα με τεράστια πτώση του ΑΕΠ (26,5%) τα χρόνια της κρίσης, τώρα ο ρυθμός ανάπτυξης θα έπρεπε να είχε εκτιναχθεί και όχι να σέρνεται γύρω στο 1,8% του ΑΕΠ. Οι επενδύσεις αργούν και το ξέρουν και οι ξένοι και οι Κυβερνητικοί. Οπωσδήποτε δεν «παίζουν» στις εκλογές.

Το πρόβλημα του Τσίπρα είναι οι συντάξεις και το Σκοπιανό.

Εάν κόψει τις συντάξεις, θα πιάσει άπατα. Ο πολίτης καταψηφίζει όταν του παίρνεις τα κεκτημένα του.

Αλλά πάλιν, κανένας δεν εξασφαλίζει την ψήφο του πολίτη επειδή δεν του έκοψαν τη σύνταξη.

Έπειτα, εάν επιτύχει, έστω μια υποτυπώδη «διευκόλυνση» των δεσμεύσεων στις συντάξεις, για να πάει στα χαλαρά. Τότε ανοίγει ένα μεγάλο παράθυρο στον επερχόμενο Μητσοτάκη, ο οποίος θα αρχίσει το ξήλωμα και άλλων δεσμεύσεων, που οι δανειστές δεν θα μπορούν πλέον να του αρνηθούν.

Αυτό δεν το θέλει ούτε ο Τσίπρας, ούτε οι δανειστές.

That’s question, το Σαιξπηρικό.

Το άλλο θέμα είναι το Σκοπιανό. Ο Τσίπρας πρέπει να κλείσει τα Σκοπιανό οπωσδήποτε, καθώς φαίνεται έχει δεσμευθεί. Δεν μπορεί να πάει σε εκλογές με ανοιχτό το Σκοπιανό. Τότε θα εξαφανισθεί. Οι εκλογές θα πάρουν χαρακτήρα δημοψηφίσματος, που μετά μανίας  δεν θέλει.

Τότε «λύνει» και τα χέρια του Μητσοτάκη, ο οποίος πλέον μπορεί, ευπρόσωπα και τεκμηριωμένα, να πει στους φίλους μας τους Αμερικάνους και Ευρωπαίους ότι ο Λαός αποφάνθηκε. Αρχίζουμε από την αρχή.

Αλλά αυτό δεν το θέλει κανένας.

 Θα καταβάλει κάθε προσπάθεια να κλείσει το Σκοπιανό πριν από τις εκλογές. Γιατί αυτό εξασφαλίζει και το «story» το Κυβερνητικό της επιτυχίας, όσο και αν αποδοκιμάζεται από το 80% του Λαού. Διότι εκείνο που προέχει είναι η πολιτική επιβίωση της Κυβέρνησής του και έχει ανάγκη στην απεγνωσμένη αυτή προσπάθεια και τη στήριξη των «ξένων» φίλων της. Τώρα αυτοί ανήκουν στο ίδιο συνδικάτο.

Τώρα, το πως μπορει να επιτευχθεί αυτό, είναι μία άλλη ιστορία, όπως θα έλεγε και ο Κίπλιγκ.

                                  ΓΙΑΝ.ΚΟΣ

Ο ΜΑΗΣ ΤΟΥ ΄68 ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ

Ήταν ένα εξεγερσιακό φαινόμενο αμφισβήτησης, διαμαρτυρίας κατά των παγιωμένων κοινωνικών σχέσεων και του κοινωνικού συντηρητισμού άρνησης των θεσμών και κατάλυσης κάθε μορφής κομφορμισμού.

Αλλά η εξέγερση αυτή, δεν ήταν τίποτε άλλο, από τη συνέχεια του επωαζόμενου από το 1960 φαινομένου της ονομασθείσης «κρίσης» ή «παγκόσμιας εξέγερσης της νεολαίας», μεταξύ του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϋ (ΗΠΑ) και του Βερολίνου.

Από αυτή την επονομασθείσα «παγκόσμια εξέγερση της νεολαίας», ανεδύθη για πρώτη φορά οργανωμένα το πολιτικό φαινόμενο του «αριστερισμού».

Τον Μάρτιο ‘68 οι φοιτητές του Πανεπιστημίου της Ναντέρ  του Παρισιού, αναμόχλευσαν σε πιο γενικευμένη μορφή τις αμφισβητήσεις, απαιτήσεις, διαμαρτυρίες, κ.λ.π. των φοιτητών. Θρυαλίδα για την τελική ανάφλεξη ήταν το φοιτητικό αίτημα για ελεύθερες συνευρέσεις αρρένων και θηλέων στα ενδότερα των φοιτητικών εστιών. Πρέπει να τονίσουμε ιδιαίτερα ότι το χορό της αμφισβήτησης και κατάρρευσης των παγιωμένων κοινωνικών ρόλων, έσερναν οι γυναίκες, κυρίως για την ελευθεριότητα των ερωτικών και σεξουαλικών τους σχέσεων.

Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πιερ Γκραπέν, κλείνει το Πανεπιστήμο, οι φοιτητές τον αποκαλούν φασίστα και μεταφέρονται στη Σορβόννη, στο κέντρο του Παρισιού. (Σημειωτέον ότι:  ο «φασίστας» πρύτανης, ήταν επί κεφαλής ομάδων αντίστασης κατά των Ναζί !).

Η εξέγερση αυτή στη Σορβόννη παίρνει γενικότερη μορφή, σταδιακά συνάπτεται με αιτήματα κοινωνικά, εργασιακά, συνδικαλιστικά, αλλά και με το επικρατούν την εποχή εκείνη αντιπολεμικό και αντιϊμπεριαλιστικό ρεύμα.

Στις συγκεντρώσεις και στις εκδηλώσεις κυριαρχούσε πνεύμα γιορτής, υπήρχε ενθουσιασμός, υπήρχε έντονη αμφισβήτηση του συντηριτικού μικροαστισμού, υπήρχε δυσφορία για την «καταναλωτική κοινωνία» και υπέκδηλος «αντικορφορμισμός», αλλά υπήρχαν στον πυρήνα των διαδηλωτών και ηγετικές σκληροτράχηλες ομάδες ακροαριστερών, οι οποίες ήθελαν να εφαρμόσουν τον «πραγματικό» κομμουνισμό.

Έτσι έχουμε ποικιλία: τροτσκιστών, μαοϊκών, ανένταχτων, μαρξιστών διαφόρων τάσεων, αναρχικών, ταξιτζήδων, οι οποίοι μαζί με τους φοιτητές χρησιμοποιούν λεξιλόγια της ευρείας Αριστεράς, υπονομεύοντας συγχρόνως τη στενή αντίληψη της αριστερής ορθοδοξίας και το γραφειοκρατικό κομμουνισμό.

Διότι η αμφισβήτηση περιελάμβανε και την παραδοσιακή αριστερά, όπως δηλώνει εύγλωττα ο υπαινιγμός του συνθήματός τους: «Αυτοί που μιλούν για επανάσταση και για ταξική πάλη χωρίς να αναφέρονται στην καθημερινή πραγματικότητα, μιλούν με ένα πτώμα στο στόμα».

Τα ευρηματικά συνθήματα, οι μορφές πολιτικής κινητοποίησης, οι πρακτικές διαμαρτυρίας, οι αφίσες του Atelier Populaire, οι φωτογραφίες και τα ηχητικά ντοκουμέντα στους ραδιοφωνικούς σταθμούς (η τηλεόραση ήταν φειδωλή στην παρουσίαση των γεγονότων), πολλαπλασίασαν την εικόνα και τη δυναμική της εξέγερσης.

Ο Ζαν Πωλ Σαρτρ, ήταν μόνιμα ανεβασμένος σε μια εξέδρα έξω από τη Σορβόννη και ενεθάρρυνε τους διαδηλωτές να μην τα εγκαταλείψουν. Διάχυτη ήταν σε όλους η εμπειρία η πικρή της Άνοιξης της Πράγας, που ανατράπηκε τον Αύγουστο του 1968 από τα τάνκς του Σοβιετικού Στρατού.

Μερικά από τα συνθήματα του Μάη της Γαλλίας ήταν:             «Η φαντασία στην εξουσία», «Να είστε ρεαλιστές, ζητείστε το αδύνατο», «Διαβάστε λιγότερο, ζήστε περισσότερο», «Η ποίηση βρίσκεται στους δρόμους», «Το αλκοόλ σκοτώνει, πάρτε LSD»,    «Η πλήξη είναι αντεπαναστατική», «Απαγορεύεται το απαγορεύεται», «Ο λόγος είναι βόμβα μολότωφ», «Μιλήστε στους γείτονες, κατεβάστε ιδέες», «Εμπρός του Πανεπιστημίου οι κολασμένοι», κ.λ.π.

Το Γαλλικό Κ.Κ. έβλεπε ότι δεν μπορούσε να ελέγξει την εξέγερση. Και στις προθέσεις του δεν ήταν η ανατροπή του καθεστώτος, όταν μάλιστα η Μόσχα προετοίμαζε την ανατροπή στην Πράγα. Εδώ πρέπει να υπενθυμίσουμε τη φράση που επανελάμβαναν στη Γαλλία ότι: «Αυτοί που ήθελαν να ανατρέψουν το καθεστώς δεν μπορούσαν και αυτοί που θα μπορούσαν δεν ήθελαν».

Ωστόσο, η συνδικαλιστική συνομοσπονδία CGT, ελεγχόμενη από το Γαλλικό Κ.Κ., κήρυξε απεργία, για να μην ξεπεραστεί από τα γεγονότα. Στις 13 Μαΐου 1968 ακολούθησε γενική απεργία, άρχισαν οι συγκρούσεις, σηκώθηκαν οδοφράγματα και άρχισαν συμπτώματα παραλυσία της ομαλής κοινωνικής ζωής και λειτουργίας του Κράτους.

Στα οδοφράγματα όλος ο κόσμος ήταν από τη μια μεριά. Από την άλλη ήταν η αστυνομία. Ήταν αρκετά συγκρατημένη, παρά τις βίαιες συγκρούσεις. Δεν τράβηξε ποτέ στα άκρα. Αυτό είχε εκπλήξει και τους διαδηλωτές που δεν το περίμεναν. Το θέαμα προχωρούσε καλά. Ο Αλαίν ντε Μπενουά, λέγει στη «Φιγκαρό Ντιμενς» τον Μάιο 1978: «Το απογευματάκι ή το βράδυ νωρίς, πήγαινε κανείς να δει τους φοιτητές να οργανώνουν τις εκδηλώσεις τους: ιστορικές αναπαραστάσεις (εδώ η Κομμούνα, πιο κάτω ο Τσε Γκεβάρα), παρεάλσεις σημαιών, συγκέντρωση εξέδρων στη Σορβόννη, μεταμορφωμένες σε αγορά ανατολίτικη. Υπήρξαν, γιατί να μην το πούμε, μερικές σκηνές όμορφες και καμμία φορά συγκινητικές. Υπήρξαν και τα υπόλοιπα: μικροαστές που «απελευθέρωναν τη γλώσσα τους», ενώ ο Πούνκ φαινόταν κιόλας κάτω από τον Κατανκέζυ». Το κοινό τα ήθελε αυτά. Ήταν ακίνδυνα και πολύ θεαματικά. (Ο Μπενουά ήταν φοιτητής τότε μέσα στα οδοφράγματα και αργότερα έγινε καθηγητής φιλοσοφίας).

Τα θεάματα, όμως έπαψαν να ανανεώνονται. Ο ενθουσιασμός και η πρώτη ορμή άρχισε να υποχωρεί. Η συνδικαλιστική συνομοσπονδία CGT αναδιπλώνεται. Οι συμφωνίες της Γκρενέλ της παρέσχον οικονομικές ικανοποιήσεις στις εργατικές διεκδικήσεις της (αύξηση κατώτατου μισθού). Βέβαια οι φοιτητές και οι εργάτες δεν βρήκαν ποτέ κοινή πλεύση στο Παρισινό αυτό φαινόμενο της εξέγερσης. Αυτό περίμενε ο Μαρσελλέν, αρχηγός της Αστυνομίας και εξεκένωσε τη Σορβόννη.

Ακολούθησε η μεγαλειώδης αντιδιαδήλωση των Γάλλων πολιτών του ενός εκατομμυρίου με επικεφαλής τον Αντρέ Μαλρώ και τον Σαμπάν Ντελμάς που κατέκλυσεν τα Ηλύσια Πεδία προς υποστήριξη του Ντε Γκώλ και τελείωσε ο Μάης 1968, παρ’ όλους τους επιθανάτιους σπασμούς, που επακολούθησαν κάποια επόμενα χρόνια.

Δεν είχαν καταλάβει ότι ήταν μειονοψηφία. Όταν μέσα στο καλοκαίρι προκήρυξε εκλογές ο Ντε Γκώλ και πήρε το 60% του εκλογικού σώματος, τότε ξεθόλωσαν οι οπτικοί καθρέπτες των εξεγερμένων. Ο Μάης έμεινε πίσω τους.

Διότι μπορεί αρχικά και από κάποιους να είχαν ελατήρια φυσιολογικής αντίδρασης σε μία αίσθηση μεγάλης κρίσης των μορφών εξουσίας και του εν γένει κατεστημένου (πολιτικού, πνευματικού, Πανεπιστημιακού κ.λ.π.), εν τούτοις δεν είχαν σχέδιο προοπτική, πρόγραμμα, δεν προσέδωσαν μία δομή (οποιαδήποτε προέκριναν) στο κίνημά τους.

Και δεν το ήθελαν, εάν δεχθούμε τις απόψεις του εκ των ηγετών της εξέγερσης Ντανιελ Κοεν Μπεντίτ, στο περιοδικό “Le Nouvel Observeur” της 20-5-1968, συνεντευξιαζόμενου με τον Γάλλο φιλόσοφο Ζαν Πωλ Σαρτρ. Λέγιε ο Μπεντίτ: «Η δύναμη του κινήματός μας είναι ακριβώς ότι βασίζεται σ’ έναν ανεξέλεγκτο αυθορμητισμό, που δίνει ορμή, χωρίς να επιδιώκει να τη διοχευτεύσει κάπου».

Εν τούτοις οι αγαθές προθέσεις δεν συνάδουν με τις εντάσεις βιωμένης εμπειρίας που έζησαν οι εξεγερμένοι, όταν αντελήφθησαν την προσπάθεια πολιτικοποίησης των «αποβλακωμένων χίπις» και των μαστουρωμένων ροκάδων», όταν έβαλαν σάντουϊτς στο χέρι του Βολταίρου και  ούρησαν στη φλόγα της αψίδας του Θριάμβου, όπως γράφει ο Τάκης Θεοδωρόπουλος (Καθημερινή, 29-4-2018).

Δεν προάγεται κανένα πολιτικό και πολιτιστικό ιδεώδες με τέτοιες απαξιωτικές συμπεριφορές.

Ο Μάης 1968 επικρίθηκε ως εργαστήρι κατασκευής του ατομικιστικού πνεύματος του υπόλοιπου εικοστού αιώνα.           Ο Καστοριάδης γράφει:

«Αν θέλει κανείς να καταλάβει που βρισκόταν ο «ατομικισμός» του Μάη του ’68, ας αναλογισθεί αυτό που μετά την τροποποίηση των συμφωνιών της Γκρενέλ, επισφράγισε τη συντριβή του κινήματος: τον επανεφοδιασμό των βενζινάδικων. Η τάξη αποκαταστάθηκε οριστικά όταν ο μέσος Γάλλος μπόρεσε ξανά, μέσα στο αμάξι του, μαζί με την οικογένειά του να τσουλήσει προς την εξοχική κατοικία του ή τον χώρο που κάνει το πικνίκ του. Αυτό που επέτρεψε, τέσσερις εβδομάδες αργότερα να ψηφίσει 60% υπέρ της Κυβέρνησης» (ΑΝΤΙ, 373/1988, σελ. 34-37).

Στο κίνημα του 1968 επιθυμούσαν μεγαλύτερη ελευθερία για τον καθένα και για όλους. Η γενιά του κινήματος, ήταν αυτή που είχε γεννηθεί μετά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο (baby boomers), χωρίς να γνωρίσουν δυστυχίες, προσωπικές, οικογενειακές και εθνικές δοκιμασίες, χωρίς να γευθούν τον ανθρώπινο πόνο και την προσωπική και εθνική ανελευθερία των προηγουμένων ετών. Αυτή είχε κατακλίσει τα Πανεπιστήμια και ήθελαν να σπάσουν τα δεσμά μιάς κοινωνίας, ενός κατεστημένου πολιτικού και ακαδημαϊκού.

Ήθελαν την αλλαγή, χωρίς όμως να προσδιορίζουν ποιο θα ήταν το περιεχόμενο της αλλαγής αυτής. Τους το επεσήμανε και ο Ζαν Πωλ Σαρτρ (Le Nouvel Observateur, 20-5-1968). Η έλλειψη κοινωνικού σχεδίου και προοπτικής, ο μηδενισμός των αξιών, η διάθεση καταστροφής επέστρεψαν ως κατηγορία, από όσους είδαν το κίνημα μέσα από τη ματιά του ηδονιστικού ατομικισμού.

Και όμως οι νέοι της εποχής εκείνης σπουδάζουν σε ιδανικές, ως προς το παρελθόν, συνθήκες, σε μια κοινωνία πραγματικά αυξανόμενης ευημερίας και σε μια κοινωνία υπαρκτής ελευθερίας.

● Δεν μπορεί να γνωρίζουμε πόσο η καλοστημένη πολιτική προπαγάνδα είχε επηρεάσει το συνολικό ψυχισμό εκείνης της νεολαίας, ούτε πόσο ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα ο τίτλος της «ΜΟΝΤ» προ του Μάη: «Η Γαλλία βαριέται». Ούτε οι κατηγορίες περί αυταρχικού καθεστώτος που πνέει τα λοίσθια, όπως πίστευαν μερικοί.

● Εκείνο που γνωρίζουμε είναι ότι όλα αυτά απεδείχθησαν ένας μύθος, αφού η σιωπηλή πλειονοψηφία των Γάλλων εξεγέρθηκε και στη Γαλλία που «βαριέται» και «πνέει τα λοίσθια», της έδωσε και πάλι την εμπιστοσύνη της με συντριπτική πλειοψηφία (60%). Αυτό σημαίναι ότι μία ατελής συνειδητοποίηση, συνόδευε τους στοχασμούς αυτών των νέων – φοιτητών.

Λίαν επιτυχή θεωρώ τον χαρακτηρισμό για τον Μάη ΄68 του Ακαδημαϊκού καθηγητή ΑΠΘ κ. Θεοδ. Παπαγγελή (το Βήμα, 6-5-2018):

«Αλλά ο Μάης του ΄68 είναι ένα από εκείνα τα επεισόδια όπου η πραγματικότητα, εκκολάπτει εκδοχές ουτοπικής ελευθερίας. Και πενήντα χρόνια μετά έχει κατοχυρώσει τη θέση του μέσα στη ζωτική μυθολογία που μαζί με την αδήριτη πραγματικότητα, κανοναρχεί τη ζωή που ζούμε».

            ΓΙΑΝ.ΚΟΣ

Αποκρουστική ανικανότητα

       Στην αποχαυνωτική πορεία μιας επικίνδυνα αλόγιστης Κυβέρνησης,
● Μιας Κυβέρνησης που συντίθεται άμεσα από το χωροταξικό συγκρότημα αλήστων εποχών «ΕΟΚ & ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο»,
● Μιας Κυβέρνησης που επιδίδεται προγραμματισμένα στην σταθερή ανάπτυξη μανιχαιστικής κενολογίας,
● Έρχεται η τραγωδία στο ΜΑΤΙ, να απογυμνώσει και τα τελευταία ιμάτια του Κυβερνητικού πτώματος.
       Aπόλυτη απουσία. Καμμία ενέργεια, καμμία εμφάνιση.
● Ούτε από τον ουρανό, ούτε από τη γη, ούτε από τη θάλασσα.
● Δειλοί, μοιραίοι και άβουλοι αντάμα, λέει ο Βάρναλης.
● Αλλού μεριμνούσαν και τύρβαζαν.
● Βρεθήκαμε μπροστά σε ασύμμετρη ανικανότητα.
● Δεν έκαναν τίποτε παραπάνω από το να επιβεβαιώσουνε τον εαυτό τους.
● Αλλού πήγαινε η φωτιά και αλλού φύλαγαν αυτοί.
● Είναι μόνιμο το πρόβλημά τους. Η έλλειψη πραγματισμού, δεν βλέπουν την πραγματικότητα, τα πράγματα κατάματα.
       Έχουν μπλέξει και συγχέουν τη λογική, με την απλή αναλογική.
● Ανοχύρωτη η Πολιτεία μας.
● Περίτρομος ο βίος μας.
● Δεν μπορείς να ζεις σ’ένα «Κράτος» όπου οι εφιαλτικότερες απειλές, προβάλλουν ως άμεσες πιθανότητες.
● Είμαστε παρωδία κράτους. Μια παντομίμα Κράτους, ένα «δήθεν» είμαστε.
● Είμαστε ανίκανοι να καλύψουμε ως κράτος, τη στοιχειώδη ανάγκη παροχής υπηρεσιών.
       Τα καμένα πτώματα, οι οιμωγές των μελλοθανάτων, θα συνοδεύουν τους δοσίλογους του εγκλήματος αυτού στη ζωή τους.
● Αυτό το ολέθριο σύφλογο της Αττικής επέφερε καίρια πολιτικά εγκαύματα στην αυθάδεια, στην αναίδεια, στην προκλητικότητα, στην παραπλανητικότητα και στην ανικανότητα της Κυβέρνησης.Γιατί την απογύμνωσε και από τα τελευταία «ηθικά» της ερείσματα.
Επέδειξε δειλία, ανευθυνότητα, παρίστανε ότι δεν γνώριζε την ύπαρξη νεκρών, για να κερδίσει χρόνο και να τα «κουκουλώσει».
● Φάνηκε η ασχήμια του ειδεχθούς προσώπου της, όπου μπροστά στον ανθρώπινο πόνο και την φρίκη της καταστροφής, αυτή επιχειρούσε επικοινωνιακά τεχνάσματα.
● Η κυνική καιροσκοπική πολιτική. «Κάθε θαύμα τρεις ημέρες και το πιο μεγάλο τέσσερες».
        Με αυτές τις αθλιότητες δεν Κυβερνιούνται άνθρωποι.
● Για πρώτη φορά σε μια τέτοια καταστροφή, χάθηκαν τρεις γενιές.
 Παππούδες, παιδιά και εγγόνια!!!!
          Το άγος της Ανατολικής Αττικής περιμένει την κάθαρσή του.

                                                                                    ΓΙΑΝΚΟΣ

Ο Απέθαντος λαός

Απ’ έξω «μαυροφόρα απελπισία». Πυκνού καπνού «χειροπιαστό σκοτάδι». Ούτε απ’τον ουρανό στέργουν για βοήθεια οι διαφεντευτές της ζωής τους. Ούτε από τη γη οι φύλακες της πύρινης ρομφαίας. Η πόλη είναι ανοχύρωτη. Ο θόρυβος της φωτιάς, το βουητό του θερμοφόρου αέρα, οι ανεξέλεγκτες εκρήξεις σε σπίτια και πευκοκουκούναρα, οι κραυγές των ανθρώπων να φωνάζουν τα ονόματα των δικών τους, τα γοερά κλάματα των απελπισμένων παιδιών.

        Δεν ήταν η κόλαση του Δάντη. Ήταν η ασύμμετρη ανικανότητα των κολασμένων που μας διοικούν. Δεν ήταν η τραγικότητα των χαμένων και καμένων ανθρώπων. Ήταν η απαστράπτουσα ερημιά παρουσίας της πανικόβλητης διοίκησης, που χωρίς αίσθημα ευθύνης και σθένους αναλήψεως ευθυνών παρίστανε την ……διασκεπτόμενη! Σε όλα τα επίπεδα.

        Τότε την τύχη του πήρε στα χέρια ο Λαός μας. Απροειδοποίητοι και ανέτοιμοι, έδωσαν τον αγώνα της ζωής τους μ ό ν ο ι τους. Δεν θα επαναλάβω τις πράξεις αλληλεγγύης, αλτρουισμού, γενναιότητας, υπευθυνότητας που ξεπέρασαν τον αρχικό πανικό και στάθηκαν στα πόδια τους. Τρόπος του λέγειν. Γιατί οι περισσότεροι στάθηκαν στην επιφάνεια της θάλασσας και στα κύματα που δημιουργούσε ο φύσουνας των 100-120 χιλιομ. την ώρα. Με καμένες πλάτες, καμένα χέρια, καμένες πατούσες, ο ένας βοηθούσε τον άλλο, ο ένας βοηθούσε τα παιδιά του άλλου, ο άλλος μοίραζε νερό στους διψασμένους με φιάλες νερού, ο ένας έδινε κουράγιο στον άλλον. Από τη στιγμή που εγκατέλειψαν τα σπίτια τους, έως τη στιγμή που «λούζονταν» μες στη θάλασσα, με τον τρόπο του ο καθένας.

        Αυτός είναι ο Λαός μας. Ξεπήδησε μέσα από την αχλή των αιώνων. Με το αγωνιστικό πνεύμα που τον έχει προικίσει η  Ιστορία, με το πνεύμα της αυτοθυσίας που φέρει στις φλέβες του, με τις αρετές και το ήθος της Ελληνικής του ιδιοσυγκρασίας.

        Στη ζωή και στον θάνατο πάντα μπροστά. 

Δύο «μικρές» χαρακτηριστικές στιγμές της μεγάλης αυτής τραγωδίας, που δεν έτυχαν της επιβαλλόμενης προσοχής και αξιολόγησης. Προφανώς γιατί δεν έχουν οικονομικό αντίκρισμα. Γιατί μετράει μόνον το ήθος του Έλληνα:

        ● Η γιαγιά, στη συνειδητοποίηση της φωτιάς, πήρε τα δυό εγγονάκια της που είχε στο σπίτι, τα τύλιξε με βρεγμένες πετσέτες μαζί με νια κοπέλα που είχε, τα έβγαλε στο δρόμο και τους είπε: «Τρέξετε γρήγορα στη θάλασσα και μην κοιτάξετε πίσω». Τα εγγονάκια άκουσαν τη γιαγιά τους και σώθηκαν. Η γιαγιά γύρισε στο σπίτι που άρχισε να καίγεται. Πήγε κοντά στο «γέρο» της που είχε κινητικά προβλήματα, τον πήρε αγκαλιά και κάηκαν μαζί σ’αυτή τη θέση.

        Ήταν κάτι παραπάνω από αυτοθυσία. Μπορούσε να φύγει με τα εγγόνια της. Κανένας δεν θα την κατηγορούσε. Ξεπέρασε και το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Αυτό το ατέλειωτο ήθος. Γύρισε συνειδητά στον «παραστάτη της», όπως ορκίζονταν οι νέοι της Αθήνας. Έτσι το ζευγάρι συντέλεσε τη «συγκλήρωση του βίο παντός» όπως είπε ο Μοδεστίνος.

        ● Η άλλη περίπτωση:

 Ο καπετάν Γιώργος, το βράδυ της τραγωδίας είχε τα γενέθλιά του στη Ραφήνα. Μόλις το βράδυ συνειδητοποίησε το κακό, άφησε τους φίλους και καλεσμένους του, πήρε το πλοιάριό του και ανοίχτηκε στο πέλαγος για το Μάτι. Ήταν βράδυ, με στοιχειώδη φωτισμό, αλλά είχε μεγάλη θέληση. Περισυνέλλεξε καμιά εικοσιπενταριά παιδιά, γυναίκες και άντρες, μισοκαμμένους, τραυματισμένους, θαλασσοδαρμένους, επί πέντε ώρες και πλέον στα νερά, έτοιμους να καταρρεύσουν και τους έβγαλε στη Ραφήνα, όπου τον περίμεναν με αγωνία οι καλεσμένοι του.

        Από αυτούς έμαθαν οι διασωθέντες ότι ο καπετάν Γιώργος είχε τα γενέθλιά του. Αμέσως, όλοι, σαν ένας άνθρωπος τον περιτριγύρισαν και άρχισαν να του τραγουδούν το γενέθλιο άσμα: “Happybirthday to you”, μέσα στην προσωπική τους τραγικότητα. Τώρα, ήταν η στιγμή του καπετάν Γιώργου να λιποθυμήσει από συγκίνηση στα χέρια αυτών που διέσωσε.

        Αυτές είναι οι μεγάλες στιγμές του Λαού μας. Ένας αθάνατος Λαός, ένας «απέθαντος Λαός» όπως τον ονόμασε ο Έσσελιγκ, μελετώντας και εντυπωσιασμένος από την ποιότητα των Δημοτικών μας τραγουδιών.

                                                                       ΓΙΑΝ.ΚΟΣ